VIVISECTfest 03: Film

Christian Frei

Velike Bude

Režija:	Christian Frei
U saradnji sa:	Nelofer Pazira, pisac i novinar Xuanzang, gospodar 602 - 664 p.n.e. Sayyed Mirza Hussain, stanovnik pećine u Bamijanu Taysir Alony, TV novinar "Al Džazira" Zémaryalaï Tarzi, arheolog
Zemlja produkcije:	Švajcarska
Godina produkcije:	2005.
Trajanje:	95 min
Scenario, režija i montaža:	Christian Frei
Kamera:	Peter Indergand scs
Pomoćnik montažera:	Denise Zabalaga
Dizajn zvuka i miks:	Florian Eidenbenz
Vizuelni efekti:	Patrick Lindenmaier, Paul Avondet
Naratori:	Stefan Kurt, nemački Peter Mettler, engleski
Inicirao:	Bernard Weber, po ideji Petera Spoerria
Savetnici:	Paul Bucherer, Švajcarsko-Avganistanski institut Armin Grun, ETH Cirih Christian Manhart, UNESCO Pariz
Muzika:	Philip Glass Jan Garbarek Steve Kuhn Arvo Part
Muzički savetnik:	Manfred Eicher

Opis filma

Godine 2001. dve ogromne statue Bude su dignute u vazduh u udaljenoj oblasti Bamijantal u Avganistanu. Dramatični događaj o drevnim kamenim kolosima – koji su jedinstveni dokaz visoke kulture koja je cvetala do 13. veka duž Puta svile – predstavlja početnu tačku filmskog eseja o fanatizmu i veri, teroru i toleranciji, neznanju i identitetu. Film Christiana Freia, režisera nominovanog za Oskara, koji nas navodi na razmišljanje, prikazuje liniju koja i deli i ujedinjuje ljude i kulture.

Kako je izgledalo i zvučalo ovde pre hiljadupetsto godina? Kako je mirisalo? Čeprkajući po prošlosti, pomerajući sadašnjost, švajcarski reditelj Kristian Frej traži ono neuhvatljivo, poetsko, duboko. Nalazimo se u Bamijanu, velikoj dolini Avganistana, mestu na kome su se nekada – sve do nedavno – nalazile dve gigantske statue Bude. Sa visinom od 53 metra, jedna od njih je bila najveći uspravni prikaz Bude na svetu. Ali, to je bio drugi svet. Februara 2001. godine, Talibani su izdali naređenje da se unište sve neislamske statue. Do marta su Bude raznete na paramparčad. To je izazvalo međunarodni bes i to licemerje je jedna od tema Frejovog divno izvedenog istraživanja. Citira iranskog reditelja Mohsena Makhmalbafa: "Sada sam ubeđen da budističke statue nisu uništene. Raznele su se na paramparčad zbog srama, zbog neupućenosti Zapada o Avganistanu."

Drugom putanjom, u jednom drugom dobu, Frej ide stopama Xuanzanga, kineskog monaha iz sedmog veka čuvenom po šesnaestogodišnjem duhovnom putovanju duž Puta svile ka Indiji. Bamijan je predstavljao jedan od njegovih svetih mesta.

Bamijan – Dolina gigantskih Buda

Tokom hiljadu i po godina dve gigantske statue Buda stajale su na svom mestu uklesane u liticu bočno štiteći bamijansku dolinu sadašnjeg Avganistana. Manja statua, visoka 35 metara pod nazivom "Šamama" (Kraljica Majka), uklesana je u meku masu prednjeg dela dva kilometra duge stene 507. godine. Obojena u plavo sa zlatnim licem, figura je trebalo da predstavlja Budu Sakujamuni. Druga statua – "Salsal" Buda ("svetlo obasjava univerzum") izgrađena je pet godina kasnije. Sa 55 metara, to je bila najveća uspravna statua Bude na svetu. Sadašnji stanovnici ove doline ponosni su na svoju preislamsku prošlost. Govore o drevnim vremenima kada je Bamijan, glavna veza između srednje Azije i Indije, predstavljao glavni pristup Putu svile i trgovinski centar za hiljade karavana. Taj prosperitet je doveo do toga da statue Bude budu uklesane u lice meke stene sa složenim sistemom stepenica, niša, balkona, sala za okupljanja, oltara s kupolama i stambenim četvrtima. Sve ovo je uklesano u stenu koja je smeštena između dve kolosalne figure.

Tokom stotina godina bamijanska dolina, koja se nalazila u Hindukuču, bila je jedna od najvažnijih i najatraktivnijih mesta za hodočašće za Budiste vernike, istinski globalni centar budizma, stecište kultura.

U proleće 2001. godine talibanski vođa, Mula Omar u fatvi, naložio je uništenje dve statue Bude. Svet je bio pod oružjem. Godine pljačkanja avganistanske kulturne baštine i religiozne manije "Božjih ratnika" i njihove razorne posledice na ljude Avganistana pobudile su malo interesovanje, a odjednom je UNESCO na brzinu poslao specijalnog izaslanika, a Metropoliten muzej iz Njujorka je ponudio da kupi i očuva statue. Ali nije bilo nikakve pomoći. Početkom marta 2001. godine velike bamijanske Bude su razneli specijalci koji su pripadali terorističkoj organizaciji Al kaida.

Christian Frei rođen je 1959. u Šunenverdu, u Švajcarskoj. Studirao je vizuelne medije na Odseku za novinarstvo i komunikacije na Univerzitetu Friburg. Prvi dokumentarni film je snimio 1981, a kao nezavisni filmski radnik i producent radi od 1984. Redovno radi za švajcarsku državnu televiziju SF DRS. Godine 1997. je snimio svoj prvi dugometražni dokumentarni film, Ricardo, Miriam y Fidel, priču o jednoj kubanskoj porodici rastrzanoj između odanosti prema revolucionarnim idealima i željom da emigrira u Sjedinjene Države. Godine 2001. njegov film Ratni fotograf prati fotoreportera Jamesa Nachtweya tokom njegovih raznih misija. Film je bio nominiran za nagradu Akademije za "Najbolji dokumentarni film" i osvojio je nagrade na dvanaest međunarodnih festivala. U filmu Velike Bude se bavi uništenjem skulptura bamijanskog bude.

Filmografija